Ankara, İzmir, Bursa'daki yöneticiler bile İstanbul'a göre yüzde 30 daha az kazanıyor. Kimi iller ve pozisyonlar için fark yüzde 50'lere varabiliyor. İki yıl önce kapanmaya başlayan fark, İstanbul lehine tekrar açılıyor. Bu konudaki istisnalar ise genelde Anadolu'da faaliyet gösteren kurumsallaşmış ulusal ve uluslar arası büyük şirketler. Ancak onlar da ücrette şehre göre ayrım yapmasalar da yan haklar konusunda, İstanbul'daki gibi geniş bir yelpaze sunamıyorlar.

...

Merkezi İstanbul dışında bulunan pek çok şirket patronu mega kentte ayrı, Anadolu'da ayrı ücret politikası uyguluyor. Durum böyle olunca, İstanbul ile Anadolu arasındaki ücret makası kapanmıyor. Hatta rekabetin arttığı içinde bulunduğumuz dönemde, bu makas biraz daha açılıyor.

Capital, 4 yıldır Anadolu'nun önde gelen illerindeki ücretleri, sektör ve pozisyon bazında araştırıyor. "Anadolu'nun ücret profili"ni ortaya koyan araştırmanın bu yılki sonuçları, geçmişe göre önemli değişiklikler olduğunu gösteriyor.

Ancak, İstanbul-Anadolu arasındaki büyük fark hala sürüyor. Üstelik araştırmanın bu yılki sonuçları, İstanbul ile Anadolu arasındaki ücret farklılıklarının yeniden artma eğiliminde olduğuna dair işaretler içeriyor. 2008'de de tüm mega kentlerde olduğu gibi İstanbul'daki yöneticiler, diğer şehirlerdeki meslektaşlarına göre daha fazla kazanmaya devam ediyor.

Anadolu'daki yönetici ve çalışanlar, 2 yıl önce İstanbul'daki benzer konumda çalışan meslektaşlarına göre yaklaşık yüzde 30 daha az ücret alırken, bu yıl da aradaki fark korunuyor. Ücret araştırmasının verilerini incelediğimizde, başken Ankara'da bile orta düzey bir yönetici İstanbul'a göre yüzde 25 ile 30 oranında daha az kazanıyor. Bunun içine sosyal olanaklar, prim, araba gibi yan unsurları ilave ettiğimizde, fark İstanbul lehine daha da açılıyor.

Doğu ve Güney Doğu Anadolu'ya gidildikçe, sektör ve pozisyonlara göre ücretler arasındaki uçurumlar daha da büyüyor. Örneğin, Gaziantep'teki yöneticiler İstanbul'dakilere göre ortalama yüzde 70 daha az kazanırken, Şanlıurfa'da genel müdür ücretleri aylık 5 bin YTL civarında.

Anadolu'da ücret neden düşük?

Danışmanlar, Anadolu'da ücret seviyelerinin İstanbul'a göre düşük olmasını orada yaşamın daha ucuz olmasına bağlıyorlar. Nüfus ve üretim azalıp yaşam kolaylaştıkça yönetici ücretleri de düşüyor.

Mega şehir İstanbul'daki sektör ve firma çeşitliliği yönetici ücretlerinin her geçen gün yükselmesine, aradaki farkın artmasına neden oluyor.

...

Danışmanlara göre, ücret dengesizliği nedeniyle yaşanan en büyük sorunlardan biri de yöneticileri Anadolu'ya gitme konusunda ikna etmek. Ancak başka faktörler de var.

"Anadolu'ya İstanbul'dan yönetici transferi yaparken bazen ücretler bile yeterli olmuyor" diyen Exelect Genel Müdürü Jale Bengiler, yaşadıkları sorunu şöyle anlatıyor: "İstanbul'dan İzmir'e yönetici transferi nispeten daha rahat olurken, örneğin Konya'da çalışmak isteyen kalifiye yönetici bulabilmek oldukça zor. Konya'daki şirket, çok iyi ücretler, ek imkanlar sunmuş olsa dahi, ailesel, sosyal ya da kariyere bağlı sebeplerle, hedeflediği bir yöneticiyi çok zor buluyor. Durum böyle olunca, her yıl daha fazla Anadolulu şirket yönetim merkezini İstanbul'a taşıyor.

...

Anadolu illerindeki ücretle ilgili son gelişmeler

İzmir; İstanbul'da 6 bin YTL net maaş alan birine İzmir'de aynı standartta bir yaşam için 4 bin ile 4 bin 500 YTL yeterli oluyor. Bu nedenle son dönemde İstanbul'dan İzmir'e yönetici göçü olduğu söyleniyor.

Ankara; Bilişim, danışmanlık, inşaat ve enerji sektörlerinde yönetici ihtiyacı artmış durumda. Ücretler İstanbul'a göre düşük, diğer illere göre daha yüksek. Ankara'da bir genel müdür 7 ile 20 bin YTL arasında ücret alıyor. Oysa bu rakam Trabzon'da maksimum 9 bin, Bursa ve Antalya'da 16 bin YTL' ye kadar çıkabiliyor.

Eskişehir; Sarar Genel Müdürü Murat Şamil Şen, Eskişehir'de İstanbul'a göre üst düzey yönetici ücretinde çok büyük uçurumların olmadığını söylüyor. Şen, Eskişehir'de üretim, tekstil, uçak endüstrilerindeki gelişim ve perakendedeki markalaşma süreci kalifiye yönetici talebini artırıyor. Bu da yönetici ücretlerine olumlu yansıyor.

Bursa; İstanbul'un ardından yönetici ücretlerinin en yüksek olduğu illerden biri. Ancak Bursa'da yönetici ücretlerindeki artış trendi son bulmuş durumda. Hiç şüphesiz, bunda otomotiv sektöründeki daralma beklentisinin ve tekstildeki sıkıntıların da etkisi büyük. Yine de aylık 16 bin YTL' ye kadar yükselen yönetici ücretleriyle Bursa, Anadolu'daki en yüksek maaşların olduğu şehirlerin başında geliyor.

Antalya; Antalya'da, başta turizm, sanayi olmak üzere tarım ve mağazacılık gibi sektörlerde yönetici talebi her geçen gün artıyor. Turizmde Antalya'daki bir genel müdür 7-8 bin ile 15 bin dolar arsında maaş alıyor. Ancak 5 yıldızlı tesislerin uyguladıkları ucuz fiyat politikası çoğu zaman alt, orta ve üst seviyede yönetici ücretlerinin de düşmesine yol açıyor.

Gaziantep; Tekstil sektörünün son dönemde pek parlak günler geçirmemesi buradaki yöneticileri olumsuz etkiliyor. Gaziantep'te özel istihdam bürosu olarak faaliyet gösteren Gap Danışmanlık'tan Mehpare Şayan Kileci, İstanbul'daki yönetici ücretlerinin Gaziantep'teki yönetici ücretlerinden yüzde 70 oranında daha yüksek olduğunu söylüyor.

Kaynak: Capital Aylık İş ve Ekonomi Dergisi, Mart 2008