İnsan kaynaklarının ana görevlerinden biri olan işe alım süreci, tuzaklar ile dolu. Özellikle deneyimli adaylar, görüşmeleri istedikleri gibi yönlendirebilir. Bu tuzaklara düşmemek için yapılması gerekenler...

Bazı şirketler vardır ki, hem yeni mezunlar, hem de deneyimli çalışanlar açısından en cazip işverenler arasında yer alır. Bu şirketlere farklı kanallardan her gün yüzlerce CV gelir. Bu başvuruların arasında standart düzeydeki çalışanların yanı sıra, işlerinde oldukça başarılı olanların oranı da göz ardı edilemeyecek kadar çoktur. Şirketler de doğal olarak kendini kanıtlamış, okul ya da eski iş yerinde başarılı olmuş kişileri işe almak istiyor. Bu nedenle de işe alım sürecine önem veren ya da vermeyen şirketler, söz konusu başarılı kişilerin alımı olunca bazı tuzaklara daha kolay düşüyor. Bu sorun özellikle yeni büyüyen şirketler de çok daha üst boyutlarda yaşanabiliyor.

İşe alım kararınızın ne kadarı, yaptığınız görüşmenin etkinliğine dayanıyor?

Michigan Üniversitesi'nin yaptığı bir araştırmaya göre yüz yüze ve telefonla yapılan iş görüşmeleri, başarılı kişileri seçme oranını yalnızca yüzde 2 düzeyinde artırıyor. Bunun nedeni, pek çok adayın, görüşme konusunda görüşmeyi yapandan daha deneyimli olması. Hatta yetenekleri sınırlı ya da kendine güvensiz adaylar, görüşmeye gelmeden önce pratik yaparak deneyimini artıyor. Aynı araştırma, işe alma yetkisi olan çok sayıda yöneticinin, adayın mesleki becerilerinden çok, kişisel özelliklerini dikkate aldığını gösteriyor. Yapılması gerekenler şöyle: Önce yazılı sorular oluşturarak doğru yanıtları yazın. Soruları önem derecesine göre 1'den 10'a kadar derecelendirin. Bu skalaya göre adayın yanıtlarını puanlandırın. Yanıtın sayısal değeri ile puanı çarpın; en yüksek skoru alan sınavdan geçmiş demektir.

İyi kişilik özellikleri ne kadar önemli? İşe aldığınız kişilerin enerjik ve hırslı olmasını mı istiyorsunuz?

İş psikologları, özellikle satış elemanı adaylarının başarısı hakkında karar verirken kişiliğin önem taşımadığını belirtiyor. Yıllardır, adayların nasıl davranacaklarını tahmin etmek için çeşitli kişilik testleri kullanılıyor ancak uzmanlar artık bu testlerin tahminlerde etkili sonucu vermediğini düşünüyor. Önemli olan, satış uzmanı ile müşterinin kişiliğinin uyumu. Yüksek enerjiye sahip işveren ya da uzmanlar, kendilerine benzeyen kişileri işe almayı tercih ediyor. Bu durumda farklı karakterde birinin görüşmeyi yapmasını sağlayın. Eğer o kişi de adayı beğenmişse, adayın farklı kişiliklere uyum gösterebildiğinden emin olursunuz. Karmaşık testler yerine, görüşme sırasında çok basit örneklemeler ile adayın yeteneklerini anlamanız mümkün. Örneğin; görüşme sırasında size bir kalem satmasını isteyin. Size ürünü anlatıyorsa ona bir şans daha verin ve nasıl yapması gerektiğini anlatın. Bir sonraki görüşmede bunu öğrenmemişse, uğraşmanıza gerek yok demektir.

Aday uygun görünüyorsa, başarılı görüşme yapıyorsa ve iyi bir deneyime sahipse işe almalı mı?

Referans kontrolü yapmak için sondaki iki işvereni arayın ve işverene imkanı olsaydı, adayınızı yeniden işe alıp almayacağını sorun. Ancak orada başarısız olması, sizinle çalışırken de başarısız olacağı anlamına gelmeyebilir. İnsanlar değişebilir ancak araştırmalar bir kez boşanan kişilerin ikinci evliliklerinde boşanma oranının yüzde 78 olduğunu gösteriyor. Yine de eski iş arkadaşlarının ve patronunun diyeceklerini dinleyin. Anlatılanlar tatmin edici gelmiyor ve sizi ikna etmiyorsa, risk alıyorsunuz, demektir. Risk almak başarı da getirebilir.

Kişi başarısız oldu ise çözüm, başka birini bulmak mı?

Xerox'un araştırmasına göre, müşteri adayları ‘evet’ demeden önce ‘dört kez hayır’ diyor. Elemanınız becerikli ve nitelikli olmasına rağmen, sürekli hayır diyen birini üst üste arama azminden yoksun ise, birkaç ay içinde yeni birini işe almanız gerekebilir. Bir işi yapması için birini aldıysanız ve başarı gösteremediyse, nedeninden yüzde 100 emin olmalısınız. Aynı hataları tekrar tekrar yapıyor olabilirsiniz. İnsanların, yaptırmak istediğiniz bu işte neden başarısız olduklarını bulun. Bu alanlardaki güçlü yanları seçebilirseniz, bir sonraki sefer, doğru insanı işe alma şansınız otomatik olarak yüzde 25 artar.

Başarılı olmak için ne yapmak gerektiğini biliyor musunuz?

Başarılı bir adayın taşıması gereken özellikleri belirleyin. Bunları sıralayın ve görüştüğünüz kişinin bu özelliklere sahip olup olmadığını anlamaya çalışın. Bu, sizi aday karşısında bir adım öne taşıyacaktır. Bu soruların bazıları şöyle olabilir: Başarılı olmasının nedeni? Günde kaç müşteri görüşmesi yapıyor? Müşteri adayının ofisine girip, istediği kişiyi görünceye kadar orada kalma yeteneğine mi sahip mi? gibi.

Çoğu yönetici, defalarca görüşme yapmaktan ve işe alım sürecinin uzunluğundan şikâyetçi olabilir, tabii adaylar da... Ancak sorulara tam anlamıyla yanıt bulmak, emin olmak için hem süreci uzun tutmak, hem de mümkün olduğunca fazla kişiyle görüşmek gerekiyor. Belki de yeni mezun ya da farklı sektörlerde deneyim kazanmış biri, aradığınız özellikleri tam anlamıyla taşıyordur.

Kaynak: Sabah İşte İnsan Gazetesi/Esin Gedik